Soos Historie algemeen

Het ontstaan van de Sociëteit: “Tot Nut en Vermaak”

1. Oprichting.

Het ontstaan van de huidige Sociëteit is toe te schrijven aan het feit dat de eigenaar van een vroegere chocolademakerij in het huis “De Wijnberg” in de Oliestraat, de huur opzegde aan de Burgersociëteit die daar gevestigd was. We schreven toen 20 mei 1788. Daarop ging die Burgersociëteit ter ziele, maar onmiddellijk nam een aantal leden het initiatief om een nieuwe vereniging op te richten. Deze poging had spoedig succes en op 5 augustus 1788 werd een nieuwe Sociëteit opgericht, die zich noemde “Sociëteit Tot Nut en Vermaak” en zich vestigde in het huis “De Pelikaan” aan de Brugstraat. De pelikaan is nog te zien boven de hoofdingang van het huidige Sociëteitsgebouw. Een nieuw reglement werd door de 24 leden ondertekend en er werd een kastelein aangesteld. Als oprichters worden beschouwd J.A. Krieger en H.J. Giebe. Zij waren met de heren Verhorst, van Elswyck en Peypers de eerste commissarissen van de nieuwe vereniging.

 2. Naam, doel en zinspreuk                           

wp32577497_05_06De oorspronkelijke naam was “Sociëteit Tot Nut en Vermaak” . Zo’n 30 jaar geleden is de naam gewijzigd in  “Sociëteit Tot Nut ende Vermaeck”, waarschijnlijk om  de naam oud te laten lijken. Omdat de naam ook vastligt in de statuten, blijft deze voorshands gehandhaafd. Bij de oprichting stelde de vereniging zich tot doel “…..om het gezellig verkeer te bevorderen en de samenleving onder de leden te veraangenamen”. Tegenwoordig wil de Sociëteit haar leden gelegenheid geven tot ontwikkeling, gezellig verkeer en gepaste ontspanning.” Het zinnebeeld is vanouds geweest de oranje appel, omgeven door een laurier- en olijftak. We moeten ons realiseren dat de oprichting in 1788 samenviel met de spanningen tussen de patriotten en de prinsgezinden, zodat de oranje appel daarop kan slaan.

3. Vestigingen.

wp8321e30b_05_061841 kocht de Sociëteit het “Kasteeltje” voor een bedrag van fl. 4000,- waarmee de vereniging voor het eerst een eigen gebouw kreeg. In 1876 werd het gebouw afgebroken en geheel opnieuw opgetrokken voor een bedrag van fl. 7573,12. De gevelsteen aan de voorgevel van het huidige gebouw herinnert aan de eerste steenlegging. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de Sociëteit van 1942 tot 1946 gevorderd voor evacués uit de kuststreek. Omdat het gebouw van tijd tot tijd aan een renovatie toe was, waarvoor geen financiën beschikbaar waren, werd stukje bij beetje de mooie grote tuin verkocht. Na een ingrijpende grote renovatie in 1979 volgde de laatste bouwkundige aanpassing van de hal en bovenzaal in 2001, waarna deze ruimten warmte uitstralen, die uitnodigt om daar enkele uren te vertoeven. 

4. Leden

Bij de oprichting in 1788 bedroeg het aantal leden 24. Door de jaren heen steeg het aantal gestadig tot 130 in 1980. Momenteel kent de vereniging zo’n 250 leden en de animo om zich aan te sluiten bij de Sociëteit blijft toenemen. Het veelbesproken systeem van ballotage werd geleidelijk aan versoepeld, totdat in 1965 de aanneming van nieuwe leden in handen werd gelegd van een ballotagecommissie en 10 jaar laten maakte de ballotage plaats voor een tijdelijk lidmaatschap. Vandaag de dag kan ieder die zich aangetrokken voelt tot de Sociëteit zonder enige belemmering lid worden.

5. Bestuur

wp41162808_06
Bestuur anno 1915

Bij de oprichting bestond het bestuur uit vijf personen:

-De voorzitter, die toen ‘president’ werd genoemd

-vier bestuursleden, die toen ‘commissarissen’ werden genoemd.

Sinds de statutenwijziging van 1979 bestaat het bestuur uit 7 personen.


wp826a89bb_06
Sociëteit rond 1920

 
6. De kastelein

Vanaf de oprichting werd de Sociëteit in eigen beheer geëxploiteerd en werd voor de dagelijkse gang van zaken een kastelein ingehuurd. De bekendste was Harrie Hageman, die meer dan 50 jaar zijn beste krachten aan de Soos heeft gegeven.  Na het overlijden van Hageman is de Sociëteit in handen van enkele huurders.

 

 

wp81e77ace_06
De tuin van de Sociëteit rond 1930

 

Aanvullende informatie is te vinden in het boekje: ‘Vlegeljaren van de Soos Tot Nut en Vermaak’.